Sergei Prokudin - Gorkskii ve 1909 da çektiği renkli fotografları

Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorkskii renkli fotograf çekim tekniği
Elinde sadece siyah beyaz çekim teknikleri olduğu için enteresan bir fikirle yola çıktı. Arka arkaya aynı pozu süratle 3 kez çekti. Kullandığı uzun dikey bir camdı. (3 inç genişliğinde 9 inç yüksekliğinde) Bu fotoğraf camı üç bölüme ayırmıştı. O zamanlar fotoğraf filmi henüz bulunmamıştı.

Her defasında objektifin önüne temel ışık renkleri olan ve şu anda da ekranınızda renkleri göstermeyi sağlayan RGB (Red – Kırmızı / Green-Yeşil / Blue-Mavi) için birer filtre ekledi.

Yani 1. çekim kırmızı filtre takılı olarak, 2. çekim yeşil cam filtre takılı olarak ve üçüncü çekim mavi cam filtre takılı olarak fotoğraflar çekti.

O zamanlar dijital makineler, bilgisayarlar ve elektronik elbette yoktu. Çekilen fotoğraflar negatif / zıt tonlamada siyah beyaz olarak cam üzerine geçiyor ve sonra karanlık oda tabir edilen ışıksız bir ortamda kağıda aktarılıyordu.

Trichromacy Tekniği

Tekniği bu kadar başarılı kılan unsur, günümüz basım tekniklerinde “renk ayrımı” denen uygulamayı o zamanlarda kullanmasına dayalıydı. Halen ambalajların kenarında, gazetelerin kenarında, klavuz olan renkli yuvarlaklar ve çizgiler böyledir. Aynı sayfa, temel renklerde üst üste basılarak tüm renkler elde edilir.

Ayrıca, Trichromacy insan biyolojisinde yer bulur. İnsan gözünde, siyah beyaz algılayan hücreler gibi, renkleri algılayan hücreler de vardır. Bu hücrelere koni (cone) denir. Renk körlüğünün sebebi de, bu hücrelerin hasar görmesidir. Gözde ortalama 4,5 milyon cone (renk algılayan hücre) ve 90 milyon rod (siyah beyaz gece algılayan hücre) vardır. Siyah beyaz fotoğrafların, insanların hoşuna gitmesine şaşmamalı. (Siyah beyaz algı o denli önemli ki, dünya savaşlarında, kamuflaj alanları rahatça görüp, renklerin aldatıcılıkları içinden hedefi vurabilen renk körü pilotlar bile tercih edilmiş. Yani konstrast ve nesneleri dış dünyadan ayırmak için çok gerekli. Örneğin doğada sağ kalabilmek için, kendini gizleyen bir yırtıcı hayvanı veya gece gelen bir tehlikeyi seçebilmek için…)

İnsan gözü tüm renkleri bu cone hücreleri içinde sınıflanmış ve mavi, yeşil ve kırmızı algılamakla görevli hücreler sayesinde görür. Dolayısıyla bu çekim tekniği, insan gözünün biyolojik yapısına tam uyumludur.

Doğru filtre frekansları da, yine insan gözünün ana renkleri algılamasıyla ilgili. Mavi ama hangi mavi, kırmızı ama hangi kırmızı? Artık fotoğrafçılık bilimi doğru filtreleri çoktan üretmiş durumda. Doğru dalgaboyunu filtrelemeyi başarıyor.

Örneğin önerilen filtreler: Lee Filter Dark Blue, Dark Green ve Flame Red Filtre numaraları119, 124 ve 164

Bu olayı iyice düşününce ben Photoshop’ta bu işlemleri yapabilir miyim diye sordum kendi kendime. Yani fotoğrafçının ışıklar ve renkli filtrelerle yaptığını, çektiği siyah beyaz negatif fotoğraflara uygulayabilir miyim? Bunu adım adım göreceğiz. Önce günümüze uyarlanırken neler yapıldığına bakalım.

Bugün bizim gördüğümüz renkli çalışmalar, Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi tarafından, yüksek çözünürlükle taranan camların, bilgisayarda birleştirilerek renklendirilmesi ve bu işlemden sonra geçen zaman içinde negatiflerde oluşan yıpranmaların, yine dijital olarak onarılması ile elde edilmişti. Ancak dijital işlemin yapılışı ile ilgili detay pek bulunamıyordu. Sonunda şu sayfalara ulaştım.

Olayı basitçe anlatan şu sayfaya bir bakıp dönün derim : Making Color Images from Prokudin-Gorskii’s Negatives

Yapılanların özetini alırsak. Cam üstündeki negatif fotoğraflar önce 2000 yılında 1010ppi yüksek çözünürlükle TIFF formatında sıkıştırmasız kayıpsız fotoğraflanıp kaydedilmiş. Fotoğrafların renkleri ters çevrilerek, pozitif -gri tonlama- elde edilmiş. Ardından başaşağı çevrilmiş, çünkü bildiğiniz gibi ışık mercekten geçer ve görüntü ters olarak düşer. İnsan gözü de dünyayı ters olarak alır ve beyin görüntüyü başaşağı hale getirir. (İlk kez duyduysanız inanılmaz ama gerçek diyorum.)

Bundan sonra yukarıdan aşağıya, mavi, yeşil ve kırmızı filtrelerle çekilen 3 fotoğraf kesilip ayrılmış ve otomatik olarak üstüste yerleştirilmiş. O zamanki tekniklere yapılan çekimlerde kusursuz 3 poz çekmek imkansız gibi. Çünkü çekilen nesne hareket ediyor, fotoğrafçı hareket ediyor, fotoğraf makinesinin iç düzeneği hareket ediyor ve her seferinde milimetrik kayma yapıyor. Bu nedenle 3 poz asla tıpatıp üstüste gelmiyor. Çıpa noktaları seçiliyor fotoğrafta. Bu çıpalar 3 fotoğrafta üst üste getirilince, çoğu yer üstüste gelmiş oluyor. Daha o anda renkli görüntü oluşuyor. (üst üste yerleştirme sırası kırmızı en üstte, yeşil ortada, mavi en altta).

Fotoğrafın kenarlarındaki fazlalıklar kesiliyor. Buraya kadar Photoshop’la bizim de yapabileceğimiz, biraz Channel menüsünü bilenler için iki dakikalık bir olay. Aşağıda açıklayacağım uygun adımları. Ama zor olan şu:
Fotoğrafçı 3 pozu ardı ardına çekerken, rüzgar esiyor, dallar uçuyor, insanlar başlarını oynatıyor, bir saniye önceki güneşle 3 saniye sonraki güneş aynı olmuyor, pozlama süreleri aynı ışığa göre olmuyor ve yıllar içinde eskimiş olan cam negatiflerdeki, yıpranma ve çiziklerin düzeltimi gerekiyor. Bunu binlerce fotoğraf için yapmak gerekiyor.

Kongre bunun için fotoğraf uzmanlarından yardım alıyor ve Walter Frankhauser,digichromatography diye isimlendirdiği çok özel bir metotla 122 adet fotoğrafı tanesine 6-7 saat harcayarak renklendiriyor.

Ardından Kongre Kütüphanesi, “The Empire That Was Russia: The Prokudin-Gorskii Photographic Record Recreated” ismiyle bu 122 fotoğraftan oluşan ilk sergiyi açıyor.

Geçen zaman içinde bu zorlu işlemleri, ellerindeki binlerce fotoğrafa uygulamak istiyorlar. Gelişmiş bilgisayar donanımları ve programlama teknikleri ile işi bilgisayar bilimcisi ve olan Blaise Agüera y Arcas‘a veriyorlar. Yazdığı yazılım harika şekilde fotoğraflardaki tonlama hatalarını, hareket eden unsurları (su akışı, bulutların gökyüzünde uçuşu, durmadan hareket eden kalabalıklar, ayın yükselişi) ve yıpranmaları düzeltiyor.

Şu sayfada sanatçıların ve uzmanların nelerle uğraşıp nasıl düzelttiklerini görebilirsiniz ki, şahsen emeklerine şapka çıkardım. Zorlu bir işin üstünden gelmişler gerçekten de.
http://www.loc.gov/pictures/collection/prok/process.html

via Süleyman Sönmez